De Slachtofferrol
Posted Monday, June 4th, 2007 at 2:27 pm
De Slachtofferrol
Dit weekend was ik in discussie met mijn moeder. Mijn moeder vond dat ik in veel artikelen te veel de slachtofferrol heb genomen. Ik keer me volgens mijn moeder teveel af tegen het systeem en plaats mij zelf als slachtoffer van dat systeem. Natuurlijk ben ik een schrijver/ columnist die pas net begint, en zal ik me nog niet zo kunnen nuanceren als het zou moeten. Toch ben ik van mening dat ik slechts mijn ervaringen beschrijf en dat ik in deze beschrijvingen regelmatig echt het slachtoffer ben.
Als ik Ahmed en ik als slachtoffers bekijk van vooroordelen of racisme is er een duidelijk verschil. Ahmed is een Marokkaanse Nederlander. En er is anno 2007 gewoon weg veel aandacht voor mensen die Marokkaanse roots hebben. En zo’n 6 jaar na 11 september is er nog steeds de constante stress rondom Islam en moslims. Ik ben op een heel ander niveau slachtoffer van vooroordelen. Ik heb een Nederlandse naam, zo Hollands "alstmaarkan", en ik heb geen dubbele nationaliteit. Toch heb ik van jongs af aan al moeten kampen met nieuwsgierigheid van andere mensen. "Waar kom je vandaan?" was de vraag die ik vaak moest beantwoorden. Aan die nieuwsgierige mensen kan ik geen hekel hebben. Met bevooroordeelde mensen heb ik meer problemen.
Zo rond mijn 18de jaar was ik er klaar voor. Ik liet dreadlocks in mijn zachte steile Aziatische haar zetten. Reggaemuziek had me gegrepen, en ik wilde dat uiten. Nu, bijna 3 jaar later, durf ik te zeggen dat ik rasta ben geworden, met mijn eigen vrije interpretaties. Ik ben nu geestelijk niet in staat om mijn haar zomaar af te knippen. Mijn locks zijn mijn trots, mijn verbondenheid met mijn roots en mijn beleving van spiritualiteit. Toen ik net mijn locks had, las ik een berichtje op een Nederlands rasta forum waarin werd gesteld dat witte rasta’s ook dreads zouden moeten zetten. Het bekende nummer van Morgan Heritage – Don’t haffi dread to be rasta¹ geeft aan dat het Rastafarian zijn niet in je haar maar in je hart zit. Toch is het voor witte en gemixte mensen de mogelijkheid om te voelen hoe het is om bevooroordeeld te worden. Of zoals die man op het forum zei, hoe het voelt om gediscrimineerd te worden, op dezelfde manier zoals de “zwarte man” dat ervaart. Ik had er nooit bij stilgestaan dat ik het zo zou ervaren zoals ik dat nu doe.
Ik ben nu bijvoorbeeld op zoek naar een bijbaan naast mijn studie. Ik ben niet erg tevreden met mijn werk als callcenteragent. Het werk gaat moeilijk samen met mijn ethiek en gevoel voor moraal. Dit heeft niets met rasta zijn te maken, ik geloof dat er veel mensen daardoor callcenters hebben verlaten. Maar vind maar even een andere baan, wanneer je er zo uit ziet als ik. Omgangsvormen met andere mensen, het accent- en foutloos spreken van de Nederlandse taal, mijn VWO diploma en mijn bijna bachelor tellen blijkbaar niet mee. Bij het uitzendbureau werd me al duidelijk gemaakt dat ik er dus niet representatief uit zie. Ik kan mijn haar in een staart dragen, mijn snor en sik netjes trimmen, en een overhemd dragen. Toch hoort een man geen lang haar te hebben en al helemaal niet in geklitte lokken. Dat is nou eenmaal de norm.
Fouad Laroui(een bekende "Islamcriticus" aan de VU) gaf in een symposium over Islam aan dat religie een privé aangelegenheid zou moeten zijn.² Daarmee ben ik het helemaal eens. Ik ga niet langs de deuren om de woorden van Haile Selassie of de profetieën van Marcus Garvey te verkondigen. Ik dwing mensen niet tot het luisteren van reggae of het accepteren van Haile Selassie als de rechtmatige reïncarnatie van Jezus Christus. Ik houd het voor mezelf en uit het op mijn manier. Ik bezoek concerten, discussieer met vrienden over het leven en het leven erna. Ik geef kritiek op de maatschappij, waar ik zelf deel van uit maak. Ik werk, studeer en heb vrienden, kennissen en collega’s uit "every walk of life".
Ik draai dus mee in de maatschappij. Ik heb geen strafblad. Ik radicaliseer niet, want ik isoleer mijzelf niet. Ik kom overal waar ik wil komen. Soms voel ik me niet welkom en dat neem ik voor lief. Ik probeer altijd mijn positieve kant te laten zien, in de hoop dat ik positieve “vibes” ontvang. Verder ben ik niet bereid iets aan mij zelf te veranderen.
Ik wil gewoon mezelf zijn. "Het feit dat je haar nu in locks groeit, maakt je geen ander persoon. Je bent nog steeds Robert.", zei Aya een goede vriend. Mijn vrienden weten dat en mijn ouders eigenlijk ook wel. Veel andere mensen hebben hun oordeel al klaar wanneer ze mij zien. Verbaasd zijn ze wanneer ze mij horen spreken of te weten krijgen dat ik een universitaire studie doe.
Ik kan natuurlijk stoppen met al die ongein. Ik knip mijn dreads af, scheer mijn baard en ik neem een korte frisse coupe. Ik conformeer me aan de maatstaven die gelden voor een jonge studerende carrièremakende twintiger. Ik houd me aan die norm.
Maar waarom mag iemand (zoals ik) niet afwijken van de norm? Want wat houdt die norm precies in? Wie stelt deze norm op? Wie houdt zich aan de norm en wie niet? En wat zijn de consequenties wanneer je deze norm terzijde laat?
De afgelopen maanden zit ik flink met mezelf in de clinch. Waaraan kan ik mij conformeren en waaraan niet? Waaraan wil ik mij conformeren en waaraan niet? De droom van de rasta is simpel weg "vrij zijn". Dat is wat ik probeer na te leven. Vrij zijn van vooroordelen, vooroordelen die over mij geveld worden en vooroordelen die ik over anderen heb. Vrij zijn van normen regels die mij belemmeren in het zijn van wie ik ben en niemand anders kwaad kunnen doen. Op het moment lukt me dat niet. Maakt me dat niet slachtoffer van het systeem?
¹ Morgan Heritage – Don’t haffi dread.
Don’t haffi dread to be Rasta
This is not a dread lock thing
Different conception of the Heart
² Benali, Abdelkader (2007) URL: http://www.vublogs.nl/benali/2007/05/bij_een_vu_symp.html (1 juni 2007)
June 4th, 2007 at 11:42 pm
Oftewel: hoe identiteit verandert en werkt. Of je daar nu toe bereid bent of niet…
June 6th, 2007 at 1:51 pm
Natuurlijk is anders-zijn in Nederland niet makkelijk. Maar wees eens eerlijk, is het ergens anders makkelijker? Ik denk van niet. Er zijn landen waar ze mensen die te veel afwijken van de norm ophangen aan hijskranen.
Ik denk dat er geen land ter wereld is waar je zo makkelijk zijn kunt wie je wilt zijn, als in Nederland. Dat het hier niet makkelijk is, geeft aan welk voorrecht je geniet om in dit land te mogen leven. 16 miljoen Nederlanders mogen zich feliciteren dat ze hier geboren zijn en niet in Afrika of een of andere Sharia-staat.
Ik denk dat je moeder dus gelijk heeft.
June 6th, 2007 at 2:40 pm
Ah, interessant stuk!
Inderdaad op z’n minst twijfelachtig dat ‘er niet representatief uitzien’ blijkbaar zwaarder telt dan je ‘kunnen’. Veel mensen moeten echt verder leren kijken dan hun neus lang is.
June 7th, 2007 at 11:22 am
Zoals Daniel het brengt, had ik het nog niet bekeken. Nederland is wel 1 van de weinige landen waar je als travestiet, rasta, of volbebaarde moslim gewoon over straat kan.
Tegelijkertijd kan je stellen dat Nederland verandert. Kijk naar het voorbeeld van de MarokkaansNederlandse jongens die het nodig vonden om een homofiele Amsterdammer 2 uur in de gracht te laten zwemmen. Hier heb ik het nog geen eens over.
Bedreigingen vanwege mijn looks heb ik alleen meegemaakt in het dorp waar mijn ouders wonen. Ook al viel dat erg mee.
Nee het artikel richt zich vooral op waar Nicolette de spijker op zn kop slaat. Representatief eruit zien, uiterlijk voorkomen, komt vaak voor innerlijk kunnen (kennis, arbeidsethos etc.)
Bedankt voor de reacties.
Bless