9 mei 2007, Lelystad. Na anderhalf jaar wachten is het zover. Huurcontract getekend en het huis is van mij. Het moet alleen wel bewoonbaar gemaakt worden, want het zag er niet uit. Het startschot gaven we op vrijdagavond. Lekker de nacht doorhalen, dacht ik. Er zijn beneden wat uitgaansgelegenheden wat op zich heel vredig en gezellig is, maar deze nacht was anders. We waren met zijn drieën aan het discussiëren over van alles tot we ineens lawaai hoorden buiten. Waren daar vier agenten, drie mannen en twee vrouwen ruzie aan het maken. Terwijl een van die dames wegloopt van de agenten rent een van hen er achter aan en geeft haar een trap die je Jean-Claude van Damme in zijn goede tijd niet zag geven. En van achter ook nog!

Lege ramen

Even later stonden we beneden om de betreffende agent ter verantwoording te roepen. Tot mijn verbazing zag ik echter geen van (al) mijn buren, niet een die minstens uit het raam kijkt wat er gebeurt in zijn eigen straat. Alsof het jouw straat niet is, je woont alleen daarboven en verder heb je met niemand te maken. Het is verontrustend om te weten dat je niet op je buren kunt rekenen wanneer er zich een conflict voordoet en dat gevoel werd versterkt door het eerste gesprek met mijn buurman. Ik vertelde hem wat er gebeurd was waarop hij antwoordde: “dat is de overkant”. Ik ben in een straat gaan wonen waar het men niet deert wanneer er iets gebeurt buiten de grenzen van hun appartement. Waar ben ik beland?

Iedereen op het pleintje is constant vrolijk en natuurlijk gebeurt er eens in de zoveel tijd iets. Dat is het leven. Maar als er iets gebeurt, dan moet de straat wel bereid zijn een front te vormen. Daarmee voorkom je veel problemen en los je die (indien zij zich voordoen) sneller en effectiever op. Wat (dankzij de mobiliteit van vandaag) snel vergeten wordt is dat de primaire leefomgeving die plek is waar je ’s ochtends op staat en ’s avonds naar terugkeert. Het is je huis en daarmee je straat. De werkplek is in een omgeving waar je (bijna) niemand kent, school, de winkelstraat, de bus, de trein, de metro. Het zijn plekken waar je niemand kent en niemand zal leren kennen. Het zijn dan ook niet de plekken waar je leeft. We vertoeven de grootste gedeelten van onze dagen op plekken waar we niet leven, al zeggen we dat het ons gebied is. Onze stad. Waar woon je wordt vaak beantwoord met slechts de naam van een stad, niet een straat of een buurt, tenzij de vrager daarom vraagt. Het gevoel dat de straat waar je woont van jou is zie ik niet om mij heen. Ik zie mensen die (slechts) in een huis wonen en naar buiten gaan om te werken of iets te doen wat uiteindelijk ten goede komt voor iets of iemand ín het huis. Waar is de straat gebleven?

Dead Man Town

Om een werkelijk gevoel van veiligheid te creëren moet (bovenal) de primaire leefomgeving een prettige zijn. Een waarvan je zegt: hier ben ik graag. Ik ken mijn buren en zie hen veel. Op hen kan ik rekenen. Dat zijn de ware ingrediënten tot een veilige straat. Een straat waarin de buurman geen vreemde is en daardoor de vreemde geen probleem kan zijn. Burenrelaties zijn niet overal even goed, soms bizar dramatisch te noemen. Men kent elkaar niet eens bij naam en groeten slechts bij ontmoeting (lees: langs elkaar lopen) in de hal. Als de buurman bevroren binnen blijft en van een afstand toekijkt, dan is de vreemde zeker een bedreiging. Misschien (iets) minder als hij weet te ontdooien en 112 belt. Maar goed, tegen de tijd dat de politie op komt dagen kan het al te laat zijn. Daarnaast, de manier waarop ik de politie zaken heb zie afhandelen maakt mij ook op de hoede voor hen. Waar zij niet nodig zijn, hoeven zij niet betrokken worden. Een dergelijke situatie kan en moet opgelost worden door de mensen van de straat zelf. Bij afhandeling van het probleem kan de politie de mensen meenemen die voor vervolging in aanmerking komen.

Je buurman is de eerste die voor je hoort op te komen en zo zou jij degene moeten zijn die als eerst aanbelt en jezelf voorstelt (niet zeggend dat dit nergens voorkomt, gelukkig wel). Wat een verschil in de relatie levert dat wel niet op? Een dergelijk gebaar kan alleen warm onthaald worden, want zo is de mens als het oprechte en directe barmhartigheid ontvangt daar waar ze het nooit zal verwachten. Het is geen kwestie van of het zal gebeuren, maar dat je het laat gebeuren. Maak dat gebaar en je relatie met je buurman kan beter worden dan met menigeen.

Islam en de Buurman

Aïcha worstelde met de vraag aan welke van haar twee buren zij een cadeau moest geven waarop de profeet Mohammad antwoordde: “wiens deur het dichtst bij die van jou is.” Om maar aan te geven hoe belangrijk de buurman wordt geacht in Islam. Ook is er een overlevering waarin de profeet zegt dat een gelovige niet diegene is die zijn buik vol eet als zijn buurman honger heeft. Dit zeggende dat je hoort te weten wat er omgaat in het leven van je buurman en dat je daarom geeft en helpt als het nodig is (en jij daartoe in staat bent). De profeet leerde ons niks te klein te achtten om aan onze buren te geven.

Je hoort je buren ook aan je familie voor te stellen en hen als (zijnde) familie te beschouwen. Ook als je bijvoorbeeld een feest geeft of een etentje, een huwelijk, het maakt niet uit. Voor je iemand uitnodigt, vrienden of familie, je nodigt eerst je buren uit. Warmte en vriendelijkheid tegenover de buurman kan de relatie alleen maar goed doen. Ik heb mij eens laten vertellen dat de profeet een nare en akelige buurman had. Maakte altijd lawaai, zorgde voor onrust en maakte veel stuk. Op een gegeven moment merkte de profeet dat het al een tijdje rustig was en dat hij niks van zijn buurman had vernomen. Ervan uitgaande dat er wel iets aan de hand is klopte de profeet met al zijn barmhartigheid aan en trof hem ziek aan. De man was verdwaasd door de goedheid van zijn buurman na alles wat hij hem heeft aangedaan. De profeet heeft zelfs gezegd dat de engel Djibreel (Gabriël) hem zo bleef aanmanen zijn buren goed te behandelen dat hij het idee kreeg dat zijn buren van hem zouden kunnen erven.

Om terug te komen op waar we begonnen zijn, het is de primaire leefomgeving die je aandacht nodig heeft om jou veilig te laten voelen. Het is de relatie met je buren die de straat een kleur geven. Jou een gezicht opdat je herkent wordt. Zodat je je geen zorgen hoeft te maken. En als er zorgen zijn dan worden ze gedeeld door allen. En een klein beetje wiskundige kan wel uitrekenen dat als gewicht verdeeld wordt, dat de individuele lasten afnemen naarmate het aantal individuen toeneemt. Jij maakt je straat tot wat het is.

N.B. De profeet Mohammad heeft gezegd dat een buurman niet alleen degene is wiens deur naast die van jou is, maar dat dit tot zeven deuren ver strekt (naar alle kanten). Deze buren tot een straat makend. Zo ook wanneer ik over de buurman spreek, bedoel ik de buren in de straat.

This post is filed under samenleving. You can follow any responses to this entry through the RSS 2.0 feed. You can leave a response, or trackback from your own site.