Soms kunnen bietsers en bedelaars je echt gestolen worden. Soms geef je iemand geen sigaret. Soms geef je hem of haar niet de euro, waar hij of zij exact om vroeg. Je kan als student niet altijd de gulle barmhartige Samaritaan uithangen. Soms heb je gewoon een slecht humeur en heeft niemand voor jou de gunfactor¹. Toch weten we allemaal diep van binnen dat hoe meer we weggeven en delen, des te meer we ontvangen. Dat is bijna een soort van natuurwet, ook al moet je “het geven en ontvangen van” niet direct in materiële zin zien.

Met dit in het achterhoofd geven we soms toch die ene euro of een sigaret met tegenzin aan mensen die bedelen of iets anders willen bietsen. Natuurlijk heb ik het gevoel dat ik meer moet delen, maar mijn onderbuikgevoelens geven mij aan dat bedelen zwak is. Ik gebruik de term Lion daarvoor. Een Lion is iemand die zijn of haar eigen zaakjes kan regelen, soms wil je dat anderen niet zo afhankelijk waren.

Het is natuurlijk erg makkelijk om je hand op te houden en op geld te wachten. Het is niet makkelijk om dakloos en/of verslaafd te zijn. Iemand zei mij eens: “Als je de hele dag je hand op kan houden, dan kan je ook bestellingen opnemen bij McDonalds”. Dat is waar, maar we weten allemaal dat de gemiddelde junk of dakloze niet meer aangenomen wordt of niet mee kan draaien in het huidige arbeidsproces. Als iemand ontspoort, of laat ik het anders zeggen als je uit de trein valt, kan je rennen wat je wil, maar al kan je je met moeite nog aan de laatste wagon vastklampen, de kans dat je bij de eerste bocht er weer af valt, is groot. 

Voor sommige mensen ligt het tempo te hoog. Voor hun is onze maatschappij anno 2007 te hard en te rauw. Voor veel van deze mensen is het leven te fragiel, en ligt voor hun constant de dreiging te verjunken.

In de individualistische en tevens moderne samenleving is er een hoge standaard waaraan mensen moeten voldoen. Als een kudde gnoes rennen we allemaal zo hard mogelijk door de savanne. De degene die “de kudde” niet bij kunnen houden, vallen van zelf ten prooi aan roofdieren. De vraag is dan natuurlijk, is het de schuld van de gnoe dat hij niet de kudde bij kan houden, is het de schuld van de roofdieren dat ze de zwakkeren pakken, of is de kudde schuldig omdat het tempo gewoonweg te hoog ligt? Ik denk dat mijn metafoor de situatie duidelijk maakt, “de roofdieren” zijn een metafoor voor drugs, casino’s, voetbalrellen of alcohol etc. Iedereen heeft het in zich om volledig te verjunken.

Want ook iedereen heeft wel iets om zijn kick of high uit te krijgen, of simpel weg uit de dagelijkse sleur te treden. Voor sommigen kan het een fysiek gezonde hobby zijn zoals hardlopen of toneelspelen. Op die mensen ben ik jaloers, want het overgrote deel waaronder ik, kiezen toch  liever voor traditionele middelen. De een drinkt zijn biertje, de ander drinkt koffie. De een rookt een sigaret, de ander rookt een joint. Sommige mensen spelen computerspelletjes, internetpoker, doen aan motorcross of parachute springen. Andere houden er illegale kicks of highs op na en gebruiken middelen als coke, pillen of heroïne of zijn in hun vrije tijd voetbalhooligan of hardcore demonstrant. Zo kan ik oneindig lang door gaan met alle kicks en highs die mensen de “minivakantie” uit de dagelijkse sleur bieden.  Er zijn maar een aantal kicks en highs die je echt naar de afgrond kunnen helpen. Dat zijn de kicks of highs die je geestelijk of fysiek afhankelijk maken. Op een bepaald moment kan je mede door deze “producten” de grip op het leven kwijt raken. Je zit op het balkon van de achterste wagon voordat je het door hebt. Je verzorgt jezelf slecht en begint afhankelijker van anderen ter worden. Wanneer je dan een zware tegenvaller hebt; je wordt ontslagen, je moeder overlijdt, de liefde van je leven verlaat je of wat dan ook, dan kunnen deze situaties je dan net dat extra duwtje geven om uit de laatste wagon te vallen.

Een paar weken geleden kwamen ’s ochtends twee junkies mij lastig vallen op de tramhalte. Een van de twee acteerde het “my friend” concept. Als er een ding is, waar ik niet tegen kan is als mensen die iets van mij nodig hebben, net doen alsof ze mij al jaren kennen. In ieder geval op dat moment stuurde ik ze weg en had ik geen zin in bedelaars. Ik moest immers nog wakker worden, terwijl twee ADHD junkies voor mijn ogen een show aan het opvoeren waren.

Later op die avond fiets ik langs het Damrak. Een zwerver waar ik ooit wat voor te drinken had gekocht, zat langs de kant met zijn bongo’s te spelen. Ik herkende hem en zag iets geks op zijn hoofd. Ik stopte, ging rechts om keert en kwam terug bij de zwerver. De Surinaamse man droeg een Zwarte Piet muts compleet met veer. Ik stopte bij hem en hij herkende me. Ik zei: “Dit kan echt niet man! Zet jezelf niet zo voor schut. Heb respect voor jezelf!” Ik stoorde me aan het feit dat een zwarte man zich zelf zo ten schande kon maken door zo’n symbool van slavernij spottend te dragen. “Ja maar brada, het is koud, deze muts gaat lekker over m’n oren.” “Heb je dan geen andere muts die je kan dragen?” “Nee man, en deze heb ik gekregen toch..” Iemand had hem blijkbaar de muts gegeven. Een hele lelijke actie, als je het mij vraagt. Misschien was het niet eens met opzet en zag diegene niet de racistische lading van het geven van de muts. Misschien was het wel met opzet, en zag hij of zij de lol er wel van in om een zwerver voor schut te zetten. Zo kennen veel van ons ook de tijd dat Bum Fights hot was, waarin Amerikaanse studenten geld gaven aan zwervers om stunts uit te halen of tegen elkaar te vechten.² Natuurlijk is dit laatste een heel extreem voorbeeld.

Maar we zien hoe afhankelijk deze mensen kunnen worden, wanneer ze eenmaal uit de wagon gevallen zijn. Het is een vorm van zelfonteigening, wanneer het je eigenlijk niets meer kan schelen wat mensen van je denken en je jezelf zo kwetsbaar opstelt om maar aan je kick of high te komen. 

Dus aan de ene kant hebben wij niet altijd de neiging mensen die afhankelijk zijn te steunen. We willen dat mensen om ons heen voor zich zelf kunnen zorgen, omdat wij dat zelf ook doen. Het eeuwenoude “Waarom zou ik mij het leplazarus werken, als hij alleen maar uit zijn neus zit te eten” gaat op. En ik vind dat persoonlijk niet erg. Het is logisch dat je je geld wat je met kutwerk bij elkaar sprokkelt, niet zomaar aan iedereen uitdeelt.

Aan de andere kant zouden wij de angst moeten hebben dat het ons allemaal kan overkomen. Wanneer je een riskante kick of high er op na houdt, moet je constant alert blijven. De kudde rent door en wacht niet op jou. Voordat je het weet, houd je de keiharde kudde niet meer bij en val je ten prooi. Af en toe moeten wij daarom de kudde verlaten en de zwakkeren die al ten prooi zijn gevallen ondersteunen. Mijn respect gaat daarom uit naar alle instanties en mensen die hier hun dagelijkse bezigheid van hebben gemaakt. 

¹ Zie het artikel "De Gunfactor" hier op straatpolitiek.nl

² Zie www.bumfightsdump.com, http://www.youtube.com/watch?v=CNPvdsJS-qE Een filmpje bij Dr. Phil.