Het probleem dat Manu aankaart is een dagelijks obstakel. Mensen die een idee in hun hoofd hebben benaderen je altijd met dat uitgangspunt als de enige echte waarheid. Niet bewust van het feit dat zij slechts kennis hebben genomen van enkele subjectieve informatiebronnen die het beeld voor hen al geschetst hebben, gooien zij zich zonder pardon en zonder blad voor de mond in een discussie die niet van hen is. Ik hou er niet van om ter verantwoording geroepen te worden voor zaken waar ik mij niet eens mee associeer. En het feit dat iemand verantwoording van je wil hebben over een zaak die de zijne niet is laat voor zich spreken: arrogantie.

De notie dat de Universele Rechten van de Mens (URM) de mensheid kan verenigen in een geheel waarin morele en ethische voorwaarden gesteld worden aan de deelname in een willekeurige maatschappij is een hopeloos ideaal. We moeten accepteren dat we niet hetzelfde denken noch handelen. Zoals Manu goed opmerkte is het universele karakter van de “rechten van de mens” slechts een kaping door een Westerse elite die bepaalde regelgeving aan de rest van de wereld op wil leggen. Ik heb er geen universele verklaring voor nodig die is ondertekend door niet eens een promille van degenen op wie het betrekking heeft. Deze universele verklaring staat niet voor eenheid van de massa, hoewel het de intentie is de massa dat te laten denken, maar universeel in deze context staat voor een kleine elite die bij elkaar gaat zitten om te bespreken welke kant de wereldpolitiek op moet de komende jaren om meer sociale controle te krijgen over de massa. Waarvan de URM slechts een voorbeeld is. Een kleine groep regeert de grote groep, dat is universeel. We moeten allemaal dezelfde kant opkijken, maar een ieder weet dat het nooit zal lukken. Waarom dan toch vasthouden aan geïnstitutionaliseerde symboliek die geen enkele praktische toegevoegde waarde heeft ten opzichte van het verenigen van de massa?

Een fundamentele fout die men maakt is het aannemen van hetgeen ze altijd zien als de werkelijk hoe die hoort te zijn. Want er scheelt nogal wat aan die werkelijkheid. Laten we het voorbeeld bij de barvrouw in de LOFT houden (ik was er zelf niet bij, maar ik vertrouw op Manu dat hij correct citeert): vrouwenbesnijdenis is inhumaan, en de universele rechten van de mens kunnen helpen deze problemen op te lossen. In het Westen zijn vrouwen vrij en gelijk is het idee hierachter. Maar waar Manu terecht op wees is als een vrouw vrij is en gelijk aan de man dan is er geen prostitutie. Hoeft een vrouw niet bang te zijn ’s avonds alleen over straat te gaan. Hoeft een vrouw niet financieel onder te doen voor de man. Hoeft een vrouw niet structureel afhankelijk te zijn van de moedwilligheid van haar omgeving. Hoeft een vrouw niet uit de kleren om respect te krijgen van de aanschouwer.

Te denken dat vrijheid in het Westen een gegeven is blijkt van onwetendheid. De vrijheid die wij in het Westen hebben is een keuze tussen zaken die aangeboden worden door de corporate elite. Dat is geen vrijheid. Dat is geestelijke opsluiting. In dat kleine hokje worden wij dusdanig tegen elkaar uitgespeeld dat er begrippen ontstaan zoals wij en jullie. Doordat rijke mensen zonder gevoel grote territoriale afbakeningen (je kent ze als landsgrenzen) hebben gemaakt, bestaat er zoiets als buitenlanders buiten houden. Waarbij de opgelegde idealen binnen de territoriale grenzen als hoogste uitgangspunt worden genomen en verplicht voor een ieder die het ongeluk heeft binnen die grenzen te wonen.

Op die manier ontstaan concepten zoals integratie, waarbij de buitenlander wordt aangekeken als verantwoordelijke. Dat terwijl integratie toch echt een begrip is dat actie van meerdere partijen impliceert. Anders zou het assimilatie zijn. We kunnen gewoon eerlijk zijn tegen elkaar, laten we voortaan praten over het assimilatiebeleid van Nederland, want dat is er aan de hand. Laatst nog kreeg ik zoiets naar mijn hoofd geslingerd. Ik riep in een paar verschillende talen dat ik er vandoor ging op mijn werk, krijg ik te horen: als jullie nou gewoon Nederlands zouden praten, dan konden jullie gewoon integreren. JULLIE? Men ziet jou niet staan. Op moment dat men met je praat, praten ze tegelijk tegen de rest van de “buitenlanders”. Je kunt er jaren over doen om je persoonlijkheid te laten zien, om jezelf vorm te geven in bepaalde kringen, maar er is slechts een enkele adem voor nodig om jou te vergelijken met de rest. Jullie. Waarom kan men dan niet gewoon je of u tegen mij zeggen? Het gaat altijd om de ander, nooit om jezelf. Dat is een eigenschap van veel mensen die mij echt kotsneigingen bezorgt. Het idee beter te zijn dan een groep mensen die niet blank zijn en niet opgegroeid zijn in het “o zo vrije Westen”.

Ik denk soms ook wel eens dat ik een bord op mijn hoofd heb waarop staat: UITLEG OVER ALLES! EN GRATIS! Laatst was er een vrouw in Syrië die haar knuffelbeer Mohammed genoemd heeft waarop de rechter besloot dat zij gestenigd moest worden of een ander alternatief om haar te straffen (voor zover ik hoorde van de vrager). Los van het misselijkmakende verhaal, kan ik ook best misselijk worden van het feit dat mij gevraagd wordt of dat wel of niet hoort in Islam. Je kunt zelf toch ook wel bedenken dat het bullshit is. Zeker na alle onderonsjes over Islam die gevoerd zijn.

Waar men in mijn omgeving de motivatie vandaan haalt om van mij een spreekbuis te maken voor alle “niet-blanke” aangelegenheden heb ik zelf misschien ook wel een beetje in de hand gewerkt door overal over te praten. Soms kan ik ook beter niets zeggen in plaats van de gesprekken aan te gaan, maar ik loop niet weg voor wie ik ben. Ik raad iedereen aan vooral te zeggen wat je op je kerfstok hebt. Mij doet het goed om over tal van zaken te spreken, ik vind het alleen jammer dat ik vaak gewezen wordt op dingen waar ik niks mee te maken heb. Het lijkt wel alsof ik een mening MOET hebben omdat anderen mij gaan vragen hoe de zaken in elkaar steken. Echter, willen ze niet weten hoe ik er over denk, maar zoals ik al vaker heb gezegd: het is om bevestiging te zoeken van hun eigen denkwijze.

 Scheidslijnen in de Samenleving

Zit ik in de Get Down te genieten van mijn rust komt er een gast naast me zitten en zegt: “hey, jij bent die gast uit Shouf Shouf Habibi, of niet?” Ik keek hem scheef aan met de vraag of hij dat serieus meende. Toen kwam de tweede domme vraag: “vind je het raar dat ik dat als Nederlander aan jou als Marokkaan vraag?” Wat zijn bedoelingen precies waren vraag ik me nog steeds af. Ik merkte dat hij me uit de tent probeerde te lokken, maar vooralsnog bleef ik rustig. Ik draaide de vraag om. Ik vroeg hem of hij iets raar vond aan de manier waarop ik deed en hoe ik in mijn omgang was met de mensen daar. Had ie niks op te zeggen. Toen zei hij dat ik anders was. Anders dan wie?. Zegt ie: “anders dan andere Marokkanen.” Toen ik vroeg welke Marokkanen hij kent, had ie weer niks te zeggen. Ik vroeg hem wat hij wist van Marokkanen, op de film na dan. Driemaal raden: niks.

Ik vind het grappig dat hij mij tegen kwam, want op de manier dat hij praatte had hij niet verwacht dat hij op zijn plaats gezet zou worden. Wat hij moet weten is dat ik niet ondergeschikt ben aan hem of wie dan ook. Ik wens ook niet op zo een toon aangesproken te worden. Ik ben niet meer of minder dan jij, gedraag je dan ook zo. Ja, ik vind het vreemd dat je me zo een vraag stelt. Niet omdat ik een Marokkaan ben of jij een Nederlander, maar omdat ik je niet ken. Zo praat je niet tegen iemand die je niet kent. Niet op zo een toon. Je mag nog van geluk spreken dat je iemand met geduld tegen het lijf bent gelopen.

Ik vraag me af waar dat gevoel vandaan komt. Het gevoel boven een ander persoon te staan om het feit dat hij Nederlander is en ik niet. En hij vond het vreemd toen ik de discussie omdraaide. Ik confronteerde hem blijkbaar toen ik precies hetzelfde deed. Hij stelde mij rare vragen over het feit dat ik Marokkaan ben en mijn omgang met zaken, maar was stomverbaasd toen ik hem niet de antwoorden gaf die hij had verwacht. Het is duidelijk dat hij in hele nauwe boxen denkt met scherpe scheidslijnen. Hij is een Marokkaan, die ander is een Rasta en die kale met die baard kan ik al helemaal niet plaatsen: dus die zijn anders. Schei toch uit man. Zeg dan niks. Ik wil op elk moment van de dag praten over multiculturaliteit, religie, samenlevingen, noem het maar op. Maar val me niet lastig met praatjes over Marokkaantjes en dat ik anders ben. Anders dan wie? Waarmee vergelijk je mij, Nederlanders? Kun je zeggen dat er vandaag de dag nog een eenduidige beschrijving is van een Nederlander? Verschillen zitten niet alleen in huidskleur of paspoort, ook in de dagelijkse realiteit: in opvoeding, opleiding, omgeving, werk. Dat geld voor ieder persoon in Nederland. We zitten allemaal vast in hetzelfde net en je helpt niet mee door je zo te gedragen.

Illusie als Beeldvorming

Op de middelbare school was het erger. Het enige wat mensen uit mijn klas ‘wisten’ over Marokkanen was dat ze luid en asociaal zijn, omdat die jongens van het VMBO beneden altijd de boel ‘verstoorden’. Die (vwo’ers) hebben duidelijk geen verstand van zaken. Ja, we praten misschien iets luider dan gemiddeld en we zijn wat extraverter in ons doen (zie ook de politiestaat over lichaamstaal), maar dat maakt ons niet asociaal. Het maakt ons gezellig. Kom eens bij een gesprek zitten en je ligt constant dubbel en hebt het zeker naar je zin. Voor diegenen die blijven zeggen: ja, maar jij bent anders. Ik ben niet anders. Ook ik praat hard, praat met mijn lichaam en ben elk moment van de dag voor die gesprekken te vinden. Men denkt aan de hand van kwantitatieve gegevens een oordeel te kunnen geven over de kwaliteit van een Marokkaan of van welke allochtoon dan ook. Dat is fout en niet de manier waarop we zijn getrouwd.

Het beeld dat bestaat over Marokkanen is slechts een beeld, een illusie in de letterlijke zin van het woord. Het merendeel is nog nooit binnen geweest bij een Marokkaans gezin. Toch zeggen de meeste mensen dat Marokkanen geen vrij gezinsleven hebben, waar religie, traditie en taboes heersen en de vrouw een niet significante rol toebedeeld is. Men weet niet waar ze het over heeft. Ten eerste, religie is belangrijk. Niet alleen in het leven van de Moslim, ook de Jood, de Christen, de Hindoe of de Rastafarian. Religie in je leven is een bron van kennis en ervaring en helpt in de persoonlijke ontwikkeling. Belangrijk voor elk individu is het hebben van een identiteit. Je staat voor wie je bent. Religie is geen losse entiteit die bestaat (of kan bestaan) los van de mens. Religie is de relatie tussen een individu en God en kan per definitie niet losgetrokken worden van de (gelovige) mens. Tradities worden met respect benaderd en zijn er niet voor niets. Hier in het Westen zijn (enkele) tradities geïncorporeerd in Christelijke feestdagen, die nu dienen ter stimulans van de economie. De verwachte omzet van bedrijven in december bijvoorbeeld worden niet zonder Sinterklaas (cadeaus), Kerstmis (cadeaus en torenhoge energierekeningen) en Nieuwjaar (vuurwerkverkoop) berekend. Zo diep geworteld zitten ze, laat mij dan op zijn minst tradities onderhouden die niet ten behoeve zijn van de kapitalistische economie en die ten goede komen van mijn ontwikkeling en mijn omgang met mensen. Vol onbegrip over verscheidene tradities, maar wanneer het suikerfeest weer eens is aangebroken dan wordt door iedereen gevraagd of er koek en snoepgoed meegenomen kan worden…

Over taboes gesproken, die zijn vandaag de dag zo groot nog niet. Iedereen heeft radio, tv en internet en een ieder wordt blootgesteld aan dezelfde informatie als elk ander. Marokkaanse ouders zijn inderdaad (over het algemeen) strikt in hun regels omtrent bidden, school en discipline (met recht), maar laten de kinderen verder vrij in hun doen en laten. Seks is misschien een onderwerp dat niet overal besproken wordt zoals bij Spuiten & Slikken. Maar zeg nou zelf, zijn dat de gesprekken die je wilt voeren met je ouders? En vier, over de vrouw kan ik wel eindeloos schrijven. Simpel gezegd, had je alle Marokkanen uit Nederland willen hebben? Had je hun vrouwen nooit moeten laten komen (gezinshereniging), want dan waren ze zelf terug gegaan. Zonder de vrouw binnen het gezin zou het leven niet zijn wat het is. Zij is zo belangrijk in de opvoeding, in tijd van problemen, in tijd van voorspoed. En laat er geen misverstand over bestaan: men denkt dat de Marokkaanse man de dienst uitmaakt binnenshuis, dus echt niet! Vraag dat maar aan een Marokkaan als je in de Get Down zit. Er is een reden dat Eva geschapen werd.

De Nieuwe Generatie

Ik spreek niet graag van verschillen tussen mensen in het algemeen. Dat ik een Marokkaan ben zie ik als het hebben van een bredere achtergrond. Meer kennis van verschillende talen en culturen, wat je als mens helpt te ontwikkelen. Nee, in Nederland moeten we het als een gebrek zien. Een obstakel. Of je bent Nederlander of niet. Ik ben Nederlander in de zin dat ik het rode paspoort heb en hier ben geboren en getogen, hier onderwijs volg, hier werk, hier mijn belasting betaal, hier mijn leven leef. Precies dezelfde (kwantitatieve) zaken die iedereen in Nederland Nederlander maken. Mijn inhoud is gevormd door mijn opvoeding, religie, sociale omgeving. De zaken die mij een Marokkaan maken (ja, dus ook het groene paspoort!) worden niet gedeeld door veel andersgestelden in Nederland en daarop wordt ík anders benoemd. Maar die zaken die mij een Marokkaan maken heb ik als extra lading in mijn rugzak waarmee ik mij door Nederland heen manoeuvreer.

We hebben veel meer overeenkomsten dan verschillen en toch worden we geclassificeerd en gewaardeerd aan de hand van onze verschillen. We leven naast elkaar als mensen die van elkaar verschillen, terwijl de overeenkomsten reden genoeg zijn om geen verschil in elk ander te zien. Zoals ik al zei: we komen hier ter aarde, groeien hier op, spelen, leren, sporten, werken hier. We betalen dezelfde belasting, ademen dezelfde lucht in, maken gebruik van dezelfde ruimte die ons allen toekomt. En dan heb ik het hier alleen nog maar over landsgrenzen. Een begrip dat is voortgekomen uit diezelfde classificatie naar zogenaamde verschillen. Een probleem dat zich (ik weet niet hoe) lang geleden afspeelde, ontwikkeld heeft en nu in een nieuw jasje nog aan de gang is. Hoe is dat mogelijk denk je? 

Ik laat me niet anders noemen op grond van de buitenkant. Praat met me voor je oordeelt. Ik zie een generatie opkomen die het verschil zal maken. Niet het verschil tussen het standaard begrip van een Nederlander (met diens tradities) en een Marokkaan. Maar in het opheffen van bovenstaand verschil. We hebben een eigen identiteit waar we trots op moeten zijn, maar we moeten accepteren dat we dit land delen en dat we de wereld in bruikleen hebben. Hij is niet van mij en niet van jou. Dus oordeel niet op grond van wat je niet weet, maar leer wat er te leren valt en leef ermee. Want noch jij, noch ik kan het verschil maken. Alleen wij (jij én ik) kunnen voor een revolutie zorgen. Kijk niet naar wat de overheid voor je kan doen, want ze kan niks voor ons doen. Zij heeft er elk belang bij dat wanneer puntje bij paaltje komt, het land verdeeld is en de mensen onderling vechten. Dat is de enige manier waarop zij haar macht kan behouden. Ons verdelen is een mechanisme dat die machtsverhouding in stand houdt. Het is aan ons om dat mechanisme te breken. Het is aan ons om grensoverschrijdend te denken en te zijn. Het is onze taak om de samenleving tot een leefbare plek te maken. Het begrip ‘samen’ moet weer terug naar samenleving, want momenteel is er geen beleving. Alleen de passiviteit van de massa.